Το Σχέδιο Αναπτυξιακού προγράμματος του νομού έχει σκοπό να καθορίσει τους αναπτυξιακούς άξονες που πρέπει να ακολουθηθούν προκειμένου να συνεχισθεί η ανάπτυξη στην οικονομία, οι βάσεις της οποίας τέθηκαν από το 1989 με το ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα Θράκης.

Ανταποκρινόμενο σε μία σειρά από γενικές δυνατότητες που προσφέρουν σήμερα διεθνείς, εθνικές και περιφερειακές συνθήκες, αλλά και στις ιδιαίτερες δυνατότητες που προσφέρει ο νομός, το σχέδιο θέτει τους ακόλουθους βασικούς αναπτυξιακούς στόχους:

    Σμίκρυνση, σημαντικά, της απόκλισης του νομού από τις ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας.

    Βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και η άνοδος του βιοτικού τους επιπέδου.

    Ουσιαστικές βάσεις για την ενδογενή ανάπτυξη.

    Προσέλκυση επενδύσεων.

    Άμβλυνση των ενδοτοπικών ανισοτήτων με την ενίσχυση φθινουσών  περιοχών.

    Προστασία του περιβάλλοντος.

Πρωτογενής τομέας

    Κατασκευή φραγμάτων  και αρδευτικών δικτύων Κομψάτου, Ιασίου, Δαρμένης, Ασκητών και Συμβόλων).

    Εφαρμογή προγράμματος αναβάθμισης των οικονομικών και κοινωνικών δομών αγροτικού τομέα.

    Εκτέλεση έργων αγροτικής οδοποιίας και οδών προσπέλασης προς βοσκοτόπους.

    Ενίσχυση μειονεκτικών περιοχών.

    Ενίσχυση κτηνοτροφίας.

    Πιλοτικά προγράμματα σποροκαλλιέργειας.

    Επίσπευση και ολοκλήρωση των αναδασμών, που θεωρούνται απαραίτητοι για την αναδιάρθρωση  των καλλιεργειών.

    Πιλοτικά προγράμματα παραγωγής ζωοτροφών με βιοτεχνολογία.

    Αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμός καλλιεργειών.

   Ολοκλήρωση του προγράμματος εγγειοβελτιωτικών, περιβαλλοντικών και ιχθυοκαλλιεργητικών έργων Βισθωνίδας.

    Ανάπτυξη της θαλάσσιας και παράκτιας αλιείας (αλιευτικός στόλος, υποδομή).

   Ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα παραγωγής

   Η προστασία των φυσικών πόρων

Δευτερογενής τομέας

    Η βελτίωση της ελκυστικότητας του νομού για επενδύσεις και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων του στη μεταποίηση και τον τουρισμό.

    Η κατάρτιση και εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού.

    Η βελτίωση της έρευνας και η εφαρμογή της στην παραγωγική διαδικασία.

    Ανάδειξη του Νομού Ροδόπης σε ενεργειακό κέντρο (Μονάδα της ΔΕΗ με φυσικό αέριο, μικρά υδροηλεκτρικά φράγματα).

    Αντιμετώπιση υψηλού κόστους ενέργειας (φυσικό αέριο, εργοστάσιο ΔΕΗ).

    Εκμετάλλευση του υπάρχοντος ορυκτού πλούτου και αξιοποίηση των πηγών γεωθερμικής ενέργειας.

    Επέκταση και εκσυγχρονισμός  της ΒΙΠΕ Κομοτηνής.

    ΄Ιδρυση και έργα υποδομής ΒΙΠΕ Σαππών και Ιάσμου.

    Κίνητρα για ενίσχυση της βιομηχανίας και αύξηση της  ανταγωνιστικότητας.

    Πρόγραμμα παροχής υπηρεσιών προς ΜΜΕ.

Τριτογενής τομέας

    Η ενίσχυση της ακτινοβολίας του νομού, στην περιφέρεια Α.Μ.Θ. στον εθνικό χώρο (ιδιαίτερα στη Θράκη) και στον διεθνή χώρο (ιδιαίτερα στα Βαλκάνια) με την βελτίωση της συγκοινωνιακής και επικοινωνιακής υποδομής του.

    Η βελτίωση της κοινωνικής υποδομής.

    Η βελτίωση του φυσικού και ιστορικού περιβάλλοντος.

    Αποπεράτωση της Εγνατίας οδού.

    Μετατροπή σε δίκτυο υψηλής ταχύτητας και εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού άξονα Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης - Ορμενίου.

    Η καθιέρωση συντονισμένου συστήματος μετεπιβίβασης και μεταφοράς στην Κομοτηνή από τα αεροδρόμια Αλεξανδρούπολης και Καβάλας σε συνδυασμό με την πύκνωση και τον συντονισμό των δρομολογίων τους.

    Η ολοκλήρωση της περιφερειακής οδού παράκαμψης της Κομοτηνής.

    Έργα επαρχιακής και κοινοτικής οδοποιίας.

    Έργα εξοπλισμού (ηλεκτροφωτισμός - σήμανση) της αστικής οδοποιίας.

    Ολοκλήρωση του προγράμματος εκσυγχρονισμού της τηλεφωνίας και των τηλεπικοινωνιών του νομού (ψηφιακή τηλεφωνία - οπτικές ίνες).

    Εκσυγχρονισμός των ΕΛΤΑ.

    Ενίσχυση τουριστικών δραστηριοτήτων στην παραλιακή ζώνη του νομού από Φανάρι μέχρι Άγιο Νικόλαο και παραλία Πετρωτών.

    Ενίσχυση νέων μορφών τουρισμού που βασίζονται στην αξιοποίηση των οικοσυστημάτων (φυσιογνωμικού, αγροτικού, ορειβατικού, οικολογικού).

    Ανάδειξη και αξιοποίηση σημαντικών αρχαιολογικών και ιστορικών μνημείων(όπως το σπήλαιο Μαρώνειας)

    Κατασκευή έργων υποδομής στις ακτές με στόχο την ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού.

    Ολοκλήρωση έργων κατασκευής σχολικών αιθουσών, εξοπλισμένες με κατάλληλα εκπαιδευτικά μέσα, σύγχρονων σχολικών μονάδων.

    Βελτίωση - ολοκλήρωση εγκαταστάσεων ΔΠΘ.

    ΄Ιδρυση νέων Σχολών και Τμημάτω ν στο Δ.Π.Θ.

    Πρόγραμμα εξειδίκευσης - κατάρτισης ανέργων.

    Πρόγραμμα διάδοσης - εξειδίκευσης σε γενικές και ειδικές εφαρμογές πληροφορικής.

    Ολοκλήρωση κτιριακών και αθλητικών εγκαταστάσεων ΤΕΦΑΑ Ροδόπης.

    Αύξηση του αριθμού των Πανεπιστημιακών Τμημάτων στο ΔΠΘ

    Πρόγραμμα ειδικών ομάδων κοινωνικού αποκλεισμού.

    Πρόγραμμα αποκατάστασης παλιννοστούντων ομογενών.

    Επέκταση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού νοσοκομείου Κομοτηνής.

    Βελτίωση - συμπλήρωση προγράμματος κέντρων υγείας και προληπτικής ιατρικής.

    Συμπλήρωση προγράμματος βρεφονηπιακών σταθμών.

    Ύδρευση και αποχέτευση Σαππών.

    Αποπεράτωση του αποχετευτικού  δικτύου της  Κομοτηνής.

     Συμπλήρωση προγράμματος Πανθρακικού Σταδίου και αθλητικών εγκαταστάσεων Ροδόπης.

    Προστασία Φυσικού Δασικού Περιβάλλοντος.

    Κατασκευή Πολιτιστικού Κέντρου Σαππών.

    Πρόγραμμα παραδοσιακών οικισμών Ροδόπης.

    Κέντρο μελετών για τον υδροβιότοπο της Βιστωνίδας.

 Σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης 
Νομού  Ξάνθης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν σχέδιο αναπτυξιακού προγράμματος του Νομού  Ξάνθης έχει ως σκοπό του να επαναπροσδιορίσει και να επανακαθορίσει τους αναπτυξιακούς άξονες που πρέπει να ακολουθηθούν προκειμένου να επιτευχθεί η σύγκλιση  της οικονομίας και  της ανάπτυξης του νομού με βάση τα εν εξελίξει και τα διαμορφούμενα νέα γεωπολιτικά δεδομένα στη ευρύτερη περιοχή  των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου λαμβανομένης ιδιαίτερα υπόψη της οικονομικά στρατηγικής θέσης του νομού με πολλαπλά συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, αλλά και οι αναμενόμενες ραγδαίες εξελίξεις στα αμέσως επόμενα χρόνια από την  ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς,  από την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, αλλά και τη βέβαια σχεδόν, σταδιακή διεύρυνση της Ε.Ε. στις βόρειες από εμάς χώρες, όπως την όμορη Βουλγαρία, τη γειτονική Ρουμανία, στις άλλες χώρες Κ.Α.Ε. και την Τουρκία, δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον για ολόκληρη  τη χώρα, πολύ δε  περισσότερο για το νομό της Ξάνθης που περιστοιχίζεται από τις χώρες αυτές.

Οι επιπτώσεις από τις εξελίξεις αυτές πρέπει να  αναχθούν σε συγκριτικό  αναπτυξιακό πλεονέκτημα να συντείνουν στην αναπτυξιακή διαφοροποίησή μας και θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε, με  βάση τις δυνατότητες, τη θέση και τις άλλες παραμέτρους με γενικότερη προοπτική,  την στρατηγική ανάπτυξης του νομού.

ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Οι υποδομές στις συγκοινωνίες δεν έχουν προχωρήσει ικανοποιητικά στο προηγούμενο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ 1989-1993), αλλά δεν φαίνεται να ικανοποιούνται ούτε με το τρέχον πρόγραμμα, κι αυτό συνεπάγεται την ανάγκη ουσιαστικής συμπλήρωσης του ΠΕΠ με πόρους που θα προκύψουν από την μη απορρόφηση επενδύσεων σε άλλους τομείς ή περιφέρειες.

Ο νομός εξακολουθεί, σήμερα, να παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα - διαρθρωτικά προβλήματα και ελλείψεις υποδομής κυρίως, που θέτουν σε αμφιβολία την ωριμότητα του για την αυτοδύναμη στήριξη και προώθηση της ανάπτυξής του (ενδογενής ανάπτυξη).

Ο πρωτογενής  τομέας υπολείπεται  σε υποδομές

Ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος αποτελεί βασικό εμπόδιο στην αύξηση του γεωργικού εισοδήματος. Από τα 468.000 στρέμματα γεωργικής γης, μόνο τα 220.000 ­ 230.000 στρέμματα αρδεύονται και από αυτά μόνο με επιφανειακά νερά 27.000 στρέμματα.

    Χαμηλό επίπεδο αστικοποίησης του πληθυσμού,

    Σχετικά χαμηλή διάδοση της μισθωτής εργασίας και

     Χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού.                                                            

    Διαρθρωτικά προβλήματα της γεωργίας, συνιστούν o προσανατολισμός προς εκτατικές αντί των εντατικών καλλιεργειών, η ανάγκη σε παραδοσιακές καλλιέργειες χαμηλού εισοδήματος (π.χ. καπνός) και η χαμηλή αναλογία της ζωικής έναντι φυτικής παραγωγής, γιατί π.χ. στην περιοχή του Εχίνου, δεν μπορεί να γίνει άλλη καλλιέργεια.                                                                                                                          

    Στην κτηνοτροφία, τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται στις χαμηλές αποδόσεις σε γάλα και κρέας, χαμηλή γονιμότητα λόγω κακής διατροφής και εγκαταστάσεων, αδυναμίες στην εφαρμογή του προγράμματος τεχνητής σπερματέγχυσης και η εκτατική αξιοποίηση των βοσκοτόπων.

    Στον τομέα αλιείας, η παράκτιος αλιεία, η ιχθυοκαλλιέργεια καθώς και η αξιοποίηση της λίμνης Βιστωνίδος, είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα.                                                                                             

    Τα είδη ενδυμασίας - υπόδησης αποτελούν κλάδο που αντιμετωπίζει κρίση και η καπνοβιομηχανία απειλούμενο προβληματικό βιομηχανικό κλάδο, πράγμα που υποδηλώνει ότι η βιομηχανική ανάπτυξη του νομού θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα στο μέλλον.

Επί πλέον βασικά προβλήματα του τομέα εντοπίζονται:

    Στην οδική σύνδεση με τα μεγάλα καταναλωτικά κέντρα και το υψηλό κόστος μεταφοράς.

    Στην προβληματική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από την ΔΕΗ λόγω συχνών διακοπών.

    Στις υποβαθμισμένες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες.

    Στο εργατικό δυναμικό με έλλειψη βιομηχανικής συνείδησης, λόγω του ότι προέρχονται από αγροτικές περιοχές.

    Έλλειψη εξειδίκευσης.

Τριτογενής τομέας

    Ο χώρος που αφορά τον τουρισμό βρίσκεται σε σπαργανώδη κατάσταση. Υπάρχει σημαντικό έλλειμμα που θα πρέπει να καλυφθεί, που αναφέρεται στη συμπλήρωση των υποδομών πλέον αυτών που είχαν δημιουργηθεί με το Α και Β Κ.Π.Σ.                                                                                                             

    Σημαντική υστέρηση έναντι της χώρας παρουσιάζει ο νομός στις τράπεζες και στην οικοδόμηση.

Από όλα τα παραπάνω, λαμβάνοντας  υπόψη ότι το Γ.Κ.Π.Σ.  θα είναι η τελευταία μεγάλη ευκαιρία πρέπει να  θέσουμε στρατηγικούς στόχους ολοκληρωμένης οικονομικής και λοιπής ανάπτυξης για το νομό πιθανολογώντας τις μετεξελίξεις τόσο στον ευρύτερο περιβάλλον των Βαλκανίων και της Ευρώπης, όσο και στο εσωτερικό του νομού και κυρίως όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, με προοπτική τον επόμενο αιώνα. Μια τέτοια στρατηγική θα πρέπει να δίνει στο νομό συγκριτικό αναπτυξιακό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα  έτσι ώστε όχι μόνο να εξισωθεί το μέσο κατά κεφαλή εισόδημα των κατοίκων  του νομού με αυτό όλης της χώρας αλλά   και να υπερβεί επιτυγχάνοντας την εκμετάλλευση όλων των πλεονεκτημάτων που προαναφέρθηκαν και δημιουργώντας προοπτικές  απασχόλησης και συγκράτησης του πληθυσμού. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει  ότι το σύνολο της Θράκης αναμένεται να αποκτήσει τα επόμενα χρόνια μια ιδιαίτερη δυναμική και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη όλης της χώρας. Πρέπει  λοιπόν να προσδιορίσουμε τους γενικούς στόχους μας αλλά και τους ειδικότερους ώστε  σε καμιά περίπτωση  να μην έχουμε περιστασιακή, τυχαία και απρογραμμάτιστη διάθεση  των πόρων. 

Προτάσεις αναπτυξιακού προγράμματος

Αναπτυξιακό πρότυπο

Το πρότυπο αναπτύξεως που κρίνεται ως το πλέον κατάλληλο για να δώσει τις απαιτούμενες λύσεις στα προαναφερθέντα προβλήματα του νομού λαμβάνοντας υπόψη και τις διαγραφόμενες προοπτικές, είναι αυτό της ολοκληρωμένης ανάπτυξης με παρεμβάσεις σε όλους του τομείς.

    Η ενίσχυση της ακτινοβολίας του νομού, στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης στον εθνικό χώρο (ιδιαίτερα στη Θράκη) και στον διεθνή χώρο (ιδιαίτερα στα Βαλκάνια) με την βελτίωση της συγκοινωνιακής και επικοινωνιακής υποδομής του.

    Κατασκευή εργατικών κατοικιών στους οικισμούς.

    Η αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα με έργα υποδομής, διαχείρισης, και ενίσχυσης της εντατικής καλλιέργειας, της κτηνοτροφίας και της ιχθυοκαλλιέργειας.

    Η βελτίωση της ελκυστικότητας του νομού για επενδύσεις και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεών του στην μεταποίηση και τον τουρισμό.

    Η αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού με κατάρτιση και εξειδίκευση. · Η βελτίωση της κοινωνικής υποδομής.

    Η προστασία των φυσικών και ανθρωπογενών πόρων και η βελτίωση του φυσικού και ιστορικού περιβάλλοντος.

    Επίλυση στεγαστικού προβλήματος ειδικών ομάδων (αθίγγανων)

    Η βελτίωση της έρευνας και της εφαρμογής του προγραμματισμού ανάπτυξης.

Πρωτογενής τομέας

Προτεραιότητα δίδεται στην κατασκευή των αρδευτικών έργων:

    Φράγμα και αρδευτικό δίκτυο Γέρακα.

    Φράγμα και αρδευτικό δίκτυο Κιμερίων.

    Αναδασμός.

    Επανεξέταση των ποσοστόσεων καπνού, βιομηχανικής ντομάτας και βαμβακιού.

    Συνέχιση κατασκευής μικρών αρδευτικών έργων.

    Πρόγραμμα ενίσχυσης της κτηνοτροφίας.

    Προγράμματα παραγωγής ζωοτροφών με βιοτεχνολογία.

    Πρόγραμμα αναβάθμισης οικονομικών και κοινωνικών δομών αγροτικού χώρου.

    Κατασκευή αρδευτικών έργων στο Νέστο ποταμό.

    Ειδικά κίνητρα για νέους αγρότες.

    Αξιοποίηση αλυκών Νέας Κεσσάνης.

    Πρόγραμμα ενίσχυσης μειονεκτικών περιοχών.

    Ολοκλήρωση του προγράμματος εγγειοβελτιωτικών, περιβαλλοντικών και ιχθυοκαλλιεργητικών έργων Βιστωνίδας.

    Εκμετάλλευση των νερών του φράγματος θησαυρού με κατασκευή αρδευτικών δικτύων.

    Ορθολογική εκμετάλλευση των γεωθερμικών παδείων.

    Δημιουργία Ινστιτούτου γεωργικών εφαρμογών.

Δευτερογενής τομέας

    Ολοκλήρωση έργων ΒΙΠΕ Ξάνθης (υποδομές, μονάδα καθαρισμού αποβλήτων, κτίριο διοίκησης).

    Αξιοποίηση των γεωθερμικών πεδίων του νομού.

    Βελτίωση δικτύου ΔΕΗ και διερεύνηση  δυνατοτήτων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

    Επιτάχυνση εγκατάστασης αγωγών φυσικού αερίου από Ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

    Ενίσχυση Ξάνθης ως πληττόμενης από την βιομηχανική παρακμή.

    Παροχή υπηρεσιών προς τις μικρομεσαίες  επιχειρήσεις.

    Επέκταση της βιομηχανικής περιοχής Ξάνθης

    Η στήριξή του με θεσμικές παρεμβάσεις, με αύξηση της ανταγωνιστικότητας του, με επιβοηθητικές υποδομές είναι απαραίτητη.

   Διαβαλκανικό εκθεσιακό κέντρο.

Τριτογενής τομέας

    Κατασκευή ιαματικών θερμών λουτρών.

    Κατασκευή ιαματικών λουτρών και εκσυγχρονισμός ξενώνων Ν. Κεσάνης.

    Ενίσχυση τουριστικών δραστηριοτήτων παραλιακής ζώνης Ξάνθης.

       Ενίσχυση και προβολή ειδικών μορφών τουρισμού - αξιοποίηση των στενών του ποταμού Νέστου, των σπηλαίων Λιβερών, των Βιοτόπων, των αρχαιολογικών χώρων, του μουσείου Αβδήρων.

Στην Παιδεία και αναβάθμιση του ανθρώπινου Δυναμικού

    Ανέγερση και βελτίωση σχολικών κτιρίων.- Εμπλουτισμός διδακτηρίων με εργαστήρια, γυμναστήρια κ.λ.π.